Gouden Eeuw

Macht, handel en ongelijkheid in de republiek

Dit boek herbeziet de Nederlandse Gouden Eeuw niet als eendimensionaal succesverhaal, maar als een historisch systeem waarin economische dynamiek, institutionele innovatie en sociale ongelijkheid onlosmakelijk met elkaar verweven waren. In plaats van Amsterdam als iconiconisch middelpunt te nemen, kiest de auteur bewust voor Zuid-Holland als analytisch venster: een compacte regio waarin textielindustrie (Leiden), doorvoerhandel (Rotterdam), ambachtelijke innovatie (Delft), rivierhandel (Dordrecht), regionale specialisatie (Gouda), vestingfunctie (Gorinchem) en politieke macht (Den Haag) samen een geïntegreerd economisch ecosysteem vormden.

Centrale begrippen zijn marktintegratie, proto-industrialisatie en de fiscaal-militaire staat: de Tachtigjarige Oorlog dwong de gewesten tot samenwerking in belastingheffing en kredietorganisatie, wat economische expansie en staatsvorming onlosmakelijk verbond. Het boek laat zien dat groei en kwetsbaarheid twee zijden van dezelfde medaille waren — dezelfde structuren die welvaart mogelijk maakten, brachten ook vermogensconcentratie, precaire arbeidsverhoudingen en afhankelijkheid van internationale conjunctuur voort.

Deel I behandelt de structurele basis (demografie, migratie, oorlog, staatsvorming), Deel II de stedelijke economieën van Zuid-Holland afzonderlijk, en Deel III wereldhandel, politieke machtsstrijd (Oldenbarnevelt versus Maurits), het Huis van Oranje en de neergang van de Republiek.

Methodologisch steunt de analyse op stadsarchieven, belastingregisters, gildearchieven en notariële akten, geplaatst binnen actuele discussies over koloniale erfenis en ongelijkheid — inclusief een reflectie op de VOC-mentaliteitsdiscussie van Balkenende (2006). Het boek streeft naar historische nuance: niet loven, niet veroordelen, maar licht en schaduw samen onderzoeken.