Twintig jaar marktwerking

Wat heeft het ons gebracht, wat heeft het gekost en waar is het geld gebleven?

Op 1 januari 2006 veranderde de Nederlandse gezondheidszorg ingrijpend. Het ziekenfonds verdween en maakte plaats voor een stelsel waarin zorgverzekeraars als marktpartijen een centrale rol kregen. De belofte was groot: meer keuzevrijheid, lagere kosten, minder bureaucratie, scherpere prijzen en betere kwaliteit van zorg. Twintig jaar later is het tijd om die beloften naast de werkelijkheid te leggen.

In dit boek onderzoekt Koos Dirkse wat er sinds 2006 daadwerkelijk is veranderd. Vanuit zijn jarenlange ervaring in en rond de gezondheidszorg volgt hij de ontwikkeling van het stelsel aan de hand van cijfers, wetgeving, financiële geldstromen en ervaringen van patiënten en zorgverleners. Niet vanuit nostalgie naar het oude ziekenfonds, dat eveneens duidelijke tekortkomingen kende, maar vanuit de vraag wat de stelselwijziging werkelijk heeft opgeleverd.

De zorgpremies zijn gestegen, het eigen risico werd een vast onderdeel van het dagelijks leven en rond de zorg ontstond een omvangrijke infrastructuur van contracten, registraties, controles, ICT en administratieve verplichtingen. Zorgverleners besteden daardoor steeds meer tijd aan verantwoording en registratie, terwijl de patiënt steeds vaker te maken krijgt met een ingewikkeld systeem van polissen, voorwaarden en financiële keuzes.

Het boek volgt de geldstromen van premiebetaler naar zorgverzekeraar, zorgaanbieder en bestuurskamer en stelt de ongemakkelijke vraag waar de zorg-euro uiteindelijk terechtkomt. Tegelijkertijd wordt onderzocht welke verbeteringen marktwerking daadwerkelijk heeft gebracht en waar verwachtingen niet zijn uitgekomen.

Twintig jaar marktwerking in de zorg is daarmee geen eenvoudig pleidooi voor het oude of het nieuwe systeem. Het is een kritische balans over de prijs die Nederland heeft betaald voor een fundamentele verandering in de organisatie van de zorg. Bovenal stelt het boek één vraag centraal: is het systeem nog in dienst van de patiënt, of is de patiënt onderdeel geworden van het systeem?